Budowanie spójnej polityki historycznej, strategia dla kultury do roku 2050 i kontynuacja systemowych zmian prawa to priorytety, które wskazała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, na konferencji prasowej 21 sierpnia 2025 r.
Strategia działania w obszarze pamięci
Podczas konferencji zaprezentowany został dokument „Strategia działania w obszarze pamięci. Analiza stanu zastanego i mapowanie najważniejszych obszarów”. Dokument przygotowany został we współpracy z Muzeum Historii Polski. Pięć głównych obszarów, na których skoncentruje się nowa polityka historyczna, to:
- Koordynacja działań w obszarze pamięci – lepsze wykorzystanie istniejących zasobów, ustalenie priorytetów i regularna ewaluacja działań na podstawie badań.
- Wspieranie wartości i postaw obywatelskich – kształtowanie patriotyzmu opartego na szacunku, włączaniu i prawach człowieka.
- Dialog, depolaryzacja, decentralizacja – odejście od narracji narzucanych z góry na rzecz wielogłosowej debaty, wspieranie inicjatyw lokalnych i regionalnych.
- Konteksty międzynarodowe – wykorzystanie pamięci w dyplomacji kulturalnej i przeciwdziałanie dezinformacji.
Rozszerzanie pola pamięci – uwzględnienie m.in. pamięci mniejszości, pamięci środowiskowej i historii lokalnych społeczności.
Polecamy temat: MKiDN pracuje nad zmianą ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej >>
Podczas konferencji prasowej zapowiedziano przyspieszenie prac nad odbudową Pałacu Saskiego. Odbudowany obiekt będzie pełnił funkcje użyteczności publicznej, udostępniając przestrzeń zarówno instytucjom, jak i organizacjom oraz mieszkańcom. Ministra zapowiedziała przeprowadzenie szerokich konsultacji celu i formy funkcjonowania Pałacu Saskiego.
Priorytetem działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pozostaje godny pochówek ofiar wojen i represji. Polska kontynuuje współpracę z Ukrainą w zakresie ekshumacji. Na wrzesień tego roku zaplanowano pochówek ekshumowanych ofiar w Puźnikach, organizowany przez Fundację Wolność i Demokracja. Trwają również ekshumacje w Zboiskach, kontynuowane przez Instytut Pamięci Narodowej. Wznowienie prac ekshumacyjnych było możliwe dzięki staraniom Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ich kontynuacja jest przykładem dobrze działającego państwa.
Strategia rozwoju kultury do 2050 roku
Jednym z kluczowych priorytetów ministerstwa jest konsekwentne wzmacnianie mechanizmów, które pozwolą na rozwój i upowszechnienie kultury. Pierwszym krokiem w tym kierunku będzie powołanie Departamentu Analiz i Strategii. Ma on odpowiadać za współpracę z samorządami i planowanie zrównoważonego rozwoju, oraz za przygotowanie i wdrożenie „Strategii dla kultury do 2050 roku”. Dokument wyznaczy długofalowy kierunek rozwoju sektora, odpowiadający na zmieniające się potrzeby społeczne i technologiczne.
Resort pracuje nad nowymi mechanizmami wsparcia dla organizacji pozarządowych. Do tej pory współpraca finansowa Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z organizacjami pozarządowymi (NGOs) opierała się głównie na dofinansowywaniu projektów w ramach Programów Ministra. Choć były one ważnym narzędziem, ich regulaminy uniemożliwiały finansowanie bieżącej działalności organizacyjno-administracyjnej, co sprawiało, że wiele organizacji nie było w stanie funkcjonować długofalowo. We współpracy z Narodowym Instytutem Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego uruchomiony zostanie pilotażowy priorytet w Rządowym Programie Rozwoju Organizacji Obywatelskich, który pozwoli to zmienić.
Ważnym obszarem będzie także upowszechnianie dziedzictwa polskiej kultury. Szczególne miejsce zajmuje w tym obszarze promocja twórczości Fryderyka Chopina. Ministerstwo już rozpoczęło działania lokalne, takie jak cykl koncertów „Chopin Lokalnie” we wschodniej Polsce, realizowany wspólnie z Narodowym Centrum Kultury. Projekt będzie rozwijany, a we wrześniu zaprezentowany zostanie pełen program działań związanych ze wzmacnianiem marki Chopina w kraju i za granicą w kontekście tegorocznej edycji Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.
Praca na rzecz rozwiązań systemowych
Jednym z priorytetów Ministerstwa Kultury na najbliższe miesiące jest doprowadzenie do końca rozpoczętych procesów legislacyjnych. Ministra wymieniła m.in.: ustawę o socjalnym zabezpieczeniu osób wykonujących zawód artystyczny.
Kultura jednym z najtrwalszych fundamentów tożsamości i państwa
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi spójną i długofalową politykę, której celem jest zarówno wzmocnienie tożsamości narodowej, jak i zapewnienie równego dostępu do kultury oraz stabilnych warunków dla twórców i instytucji. Prace legislacyjne, rozwój infrastruktury, wsparcie organizacji pozarządowych, promocja dziedzictwa i twórczości, a także konsekwentnie realizowana strategia w obszarze pamięci świadczą o tym, że resort podejmuje konkretne i systemowe działania. To plan, który łączy troskę o przeszłość z odpowiedzialnością za przyszłość polskiej kultury, a zarazem wzmacnia jej rolę jako fundamentu bezpieczeństwa i wspólnoty.
Źródło informacji: MKiDN